„Czy nauczyciele w wieku ochronnym, którym pozostało 4 lata do emerytury mogą mieć zmniejszone etaty z pełnych na niepełne? Chodzi o zmniejszenie ilości godzin i zmiany organizacji pracy w szkole. Czy w ogóle dyrektor może zwolnić takiego nauczyciela? Generalnie dyrektor nie chce zwalniać, ale zmniejszać wymiary etatów, czy w tym okresie może to zrobić? A jak to może wpłynąć na ich przyszłe emerytury?”

Zgodnie z treścią  art. 20 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela, dyrektor szkoły w razie:

1) całkowitej likwidacji szkoły rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy;

2) częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny. Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia. Z kolei według art. 91c ust. 1 KN – w zakresie spraw wynikających ze stosunku pracy, które nie są uregulowane przepisami Karty Nauczyciela, zastosowanie znajdują przepisy ustawy Kodeks pracy.

Ochrona przedemerytalna na 4 lata przed osiągnięciem wieku emerytalnego

To właśnie przepisy Kodeksu pracy, konkretnie zaś art. 39 Kodeksu pracy, przewidują ochronę przed wypowiedzeniem pracowników w okresie przedemerytalnym. Według ww. przepisu – pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

Wypowiedzenie umowy o pracę nauczycielowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jest niedopuszczalne.

W tym czasie możliwe jest jedynie wypowiedzenie warunków pracy i płacy, jeżeli z przyczyn organizacyjnych nie jest możliwe dalsze zatrudnienie nauczyciela na dotychczasowych warunkach (art. 5 ust. 5 pkt 1 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników).

Dodatek wyrównawczy

Należy jednak pamiętać, że jeżeli wypowiedzenie warunków pracy i płacy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje, do końca okresu, w którym korzystałby ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, dodatek wyrównawczy (art. 5 ust. 6 ww. ustawy). Nauczyciel zatrudniony na podstawie umowy o pracę, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, może mieć jedynie wypowiedziane warunki pracy i płacy z przyczyn organizacyjnych. Jeżeli zmiana skutkuje obniżeniem wynagrodzenia, nauczycielowi przysługuje dodatek wyrównawczy aż do osiągnięcia wieku emerytalnego.

W tym miejscu warto podkreślić, że przepis art. 39 Kodeksu pracy nie znajduje w ogóle zastosowania do nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania.

Dotyczy on wyłącznie stosunków pracy zwartych na podstawie umowy o pracę, o czym w wyroku Sądu Najwyższego z dn. 02.08.2012 r. (sygn. akt: II PK 3/12). Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego (wyrok SN z dn. 05.07.2011 r., sygn. akt: I PK 15/11), należy stwierdzić, że nauczycielom, mimo iż w ich przypadku kwestie pracownicze są regulowane przez Kartę Nauczyciela, przysługuje ochrona przedemerytalna wynikająca z art. 39 K.p., ponieważ skoro Karta Nauczyciela nie zawiera przepisów dotyczących ochrony zatrudnienia, to należy posiłkować się Kodeksem pracy (art. 91 ust. 1 KN).

Paweł Nowak – prawnik prawa pracy i prawa oświatowego

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dn. 13.03.2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników – Dz.U. z 2018 r. poz. 1969.
  2. Ustawa z dn. 26.06.1974 r. Kodeks pracy – tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm.
  3. Ustawa z dn. 26.01.1982 r. Karta Nauczyciela – Dz.U. z 2018 r. poz. 967 ze zm.

Treść tylko dla zarejestrowanych Użytkowników!
Prosimy zalogować się.

Zaloguj się