W 2017 r. w Polsce działały 9 474 biblioteki publiczne oraz inne placówki biblioteczno-informacyjne (w 2016 r. – 9 567; spadek o 93). Wśród wszystkich bibliotek i placówek biblioteczno-informacyjnych większość stanowiły biblioteki publiczne.

W 2017 r. funkcjonowały 7 953 biblioteki publiczne, w tym 5 341 filii bibliotecznych. Większość bibliotek publicznych i ich filii prowadziło swoją działalność na wsi (65,5%).
Liczba bibliotek publicznych i filii systematycznie maleje. Na koniec 2017 r. zanotowano spadek o 31 bibliotek i filii bibliotecznych w stosunku do roku poprzedniego. Liczba punktów bibliotecznych, organizowanych najczę-ściej społecznie w ośrodkach wypoczynku lub rejonach, gdzie jest trudny dostęp potencjalnego czytelnika do biblioteki lub filii, zmniejszyła się o 50. Według stanu w dniu 31.12.2017 r. działalność prowadziło 1 210 punktów bibliotecznych wobec 1 260 w 2016 r.

Na 1 bibliotekę publiczną lub filię w 2017 r. przypadały 4 833 osoby (w roku poprzednim – 4 814 osób). W mieście wskaźnik ten był prawie trzykrotnie większy niż na wsi i wynosił: 8 422 – dla miasta, a 2 942 – dla wsi. Uwzględniając punkty biblioteczne, na 1 placówkę bibliotek publicznych przypadały 4 194 osoby (w 2016 r. – 4 158 osób), a w miastach i na wsi odpowiednio – 6 787 i 2 661 osób).

Poziom czytelnictwa, mierzony liczbą czytelników w bibliotekach publicznych, był niższy niż w 2016 r. o 1,2%, a liczba zarejestrowanych użytkowników aktywnie wypożyczających w 2017 r. wyniosła 6,0 mln (w 2016 r. – 6,1 mln).

Najwięcej czytelników, podobnie jak w roku poprzednim, skorzystało w 2017 r. z zasobów bibliotek województwa:

  • mazowieckiego (929,2 tys.),
  • śląskiego (768,4 tys.) oraz
  • małopolskiego (653,6 tys.).

Pod względem liczby czytelników przypadających na 1 000 ludności wiodącym województwem było woj.:

  • małopolskie (193), a następnie
  • mazowieckie (173),
  • lubelskie (170) oraz
  • śląskie (169).

W ujęciu powiatowym najwięcej czytelników bibliotek publicznych w przeliczeniu na 1 000 ludności odnotowano w miastach na prawach powiatu:

  • w Sopocie (313),
  • Jaworznie (310),
  • Krośnie (290),
  • Opolu (283),
  • Krakowie (279),
  • Białej Podlaskiej (263),
  • Gliwicach (258),
  • Katowicach (256),
  • Gdańsku (254) i
  • Jastrzębiu-Zdroju (252),

a wśród powiatów:

  • w łęczyńskim (248),
  • chrzanowskim i chodzieskim (po 229) oraz
  • wieluńskim (220).

Najliczniejszą grupę czytelników bibliotek publicznych według kategorii wiekowych, począwszy od 2010 r., stanowiły osoby w wieku 25-44 lata (28,4% ogółu czytelników w 2017 r.), podczas gdy jeszcze w 2009 r. największą grupę stanowili czytelnicy w wieku do piętnastego roku życia (25,9% w 2017 r.).

Odnosząc jednak grupy wiekowe czytelników do liczebności odpowiednich grup wiekowych ludności można zauważyć, że najbardziej aktywną grupą byli jednak czytelnicy najmłodsi: w wieku 13-15 lat (41,1% czytelników w tej grupie wiekowej ludności), 6-12 lat (34,2%) oraz w wieku 16-19 lat (31,6%). Podkreślić trzeba jednak, że aktywność ta w niewielkim stopniu zmniejszyła się (w 2016 r. było to odpowiednio: 42,8%, 34,7% i 33,3%).
Przeważającą grupą czytelników bibliotek publicznych pod względem zajęcia były osoby uczące się – 39,8% wszystkich czytelników bibliotek, podczas gdy osoby pracujące stanowiły 36,7% czytelników (w 2016 r. odpowiednio 41,6% i 35,6%). Trzeba przy tym zauważyć, że różnica między tymi dwoma grupami zmniejsza się z roku na rok.

W 2017 r. czytelnicy bibliotek publicznych wypożyczyli na zewnątrz 105,4 mln wol. W porównaniu do 2016 r. odnotowano spadek liczby wypożyczeń księgozbioru na zewnątrz o 4,4%. Miało to swoje odbicie zarówno w obniżeniu się wskaźnika liczby wypożyczeń na 1 000 ludności (z 2 869 wol. w 2016 r. do 2 743 wol. w 2017 r.), jak również w spadku wskaźnika liczby wypożyczeń księgozbioru na 1 czytelnika (z 18,1 wol. w 2016 r. do 17,5 wol. w 2017 r.).

Najwyższe wskaźniki wypożyczeń księgozbioru z bibliotek publicznych w przeliczeniu na 1000 ludności zanotowano w województwie:

  • śląskim (3 120 wol.),
  • lubelskim (3 105),
  • wielkopolskim (2 943) i
  • łódzkim (2 940).

Natomiast najwyższy wskaźnik wypożyczeń w ujęciu powiatowym odnotowano – w miastach na prawach powiatu:

  • Białej Podlaskiej (6 455 wol.),
  • Lesznie (6 410),
  • Krośnie (5 606),
  • Piotrkowie Trybunalskim (5 406),
  • Tarnobrzegu (5 293),
  • Jaworznie (4 664),
  • Olsztynie (4 606),
  • Nowym Sączu (4 451),
  • Opolu (4 422),
  • Bielsku-Białej (4 379),
  • Płocku (4 333) oraz
  • w powiecie mikołowskim (4 829).

Rozpatrując wskaźnik wypożyczeń księgozbioru z bibliotek publicznych na 1 czytelnika, najwyższe wskaźniki odnotowano w woj.:

wielkopolskim (20,1 wol.),

łódzkim (20,0) i

świętokrzyskim (19,7),

a w ujęciu powiatowym w górnej grupie decylowej znalazły się głównie powiaty województw:

  • śląskiego,
  • podkarpackiego,
  • lubelskiego,
  • wielkopolskiego oraz
  • łódzkiego.

Najwyższe wskaźniki wypożyczeń na 1 czytelnika zostały uzyskane w powiatach:

  • węgorzewskim (29,4 wol.),
  • gorzowskim (28,5),
  • łobeskim (28,1),
  • m. Leszno (28,0) oraz
  • mikołowskim i łosickim (po 27,0).

Sieć bibliotek publicznych w Polsce jest wspomagana przez placówki biblioteczno-informacyjne. W 2017 r. działalność prowadziło:

  • 896 bibliotek naukowych,
  • 294 fachowe,
  • 257 pedagogicznych (wraz z filiami),
  • 55 fachowobeletrystycznych,
  • 21 ośrodków informacji naukowej, technicznej i ekonomicznej (inte) oraz
  • 11 bibliotek towarzystw naukowych.

W 2017 r. placówki biblioteczno-informacyjne dysponowały 114,1 mln wol. księgozbioru i 26,5 mln zinwentaryzowanych zbiorów specjalnych, w tym biblioteki naukowe odpowiednio – 95,0 mln wol. i 21,6 mln, a biblioteki pedagogiczne (łącznie z filiami) – odpowiednio – 12,6 mln wol. i 0,4 mln.

W związku z rozwojem nowych technologii w ostatnich latach obserwuje się zmiany, jakie zachodzą w placówkach bibliotecznych pod względem różnorodności oferowanych zasobów bibliotecznych. Chociaż nadal podstawowym źródłem wiedzy pozostaje książka czy czasopismo w wersji drukowanej, to biblioteki coraz częściej posiadają licencję na dostęp do książek, czasopism czy baz danych zamieszczonych w sieci. W 2017 r. wszystkie placówki biblioteczne posiadały dostęp do 23,3 mln licencjonowanych zbiorów elektronicznych, z czego znaczną część stanowiły książki elektroniczne (15,8 mln), a także m.in. czasopisma elektroniczne (2,3 mln) oraz bazy danych (7,3 tys.). Najszerszy dostęp do wyżej wymienionych zbiorów posiadały biblioteki naukowe – aż do 97,0% wszystkich licencjonowanych zbiorów.
Biblioteki, podążając za zmieniającymi się oczekiwaniami społeczeństwa, organizują różnego rodzaju imprezy dla użytkowników (np. literackie, okolicznościowe). W 2017 r. odbyło się 306,1 tys. takich imprez (291,7 tys.  2016 r.), z czego najwięcej (97,4% wszystkich przedsięwzięć) zorganizowano w bibliotekach publicznych.
W takich zajęciach wzięło udział łącznie 7,7 mln uczestników (7,9 mln w 2016 r.).

źródło: GUS, g.r.

Treść tylko dla zarejestrowanych Użytkowników!
Prosimy zalogować się.

Zaloguj się