Ministerstwo Edukacji Narodowej opublikowało projekt zmian w Karcie Nauczyciela, które mają podnieść atrakcyjność tego zawodu i zachęcić do pracy w szkole najlepszą kadrę pedagogiczną.

Te rozwiązania to m.in. wzmocnienie motywacyjnego charakteru wynagradzania nauczycieli oraz podwyższenie średnich wynagrodzeń jeszcze w trakcie obecnego roku kalendarzowego. Jak wyglądają szczegóły tych propozycji?

Przyspieszony wzrost płac

Od 01.01.2019 r. wynagrodzenia nauczycieli wzrosły o 5% i jak zapowiada resort, to nie koniec. Następna podwyżka, również 5-procentowa, ma zostać wprowadzona we wrześniu tego roku, a nie jak wcześniej planowano – w styczniu 2020. Jak wylicza MEN, w stosunku do marca 2018 r. pensje nauczycieli wzrosną o 16,1%.

Ponieważ planowany wzrost wysokości pensji nastąpi w trakcie roku kalendarzowego, w projekcie nowelizacji KN zawarto przepis przejściowy (art. 8), mówiący o tym, że w okresie od 1 września do 31 grudnia 2019 r. średnie wynagrodzenie nauczycieli ustalone w sposób określony w art. 30 ust. 3 KN zwiększa się o 5%. Zmiana ta ma umożliwić podwyższenie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli oraz dodatków do wynagrodzenia. Ponieważ KN reguluje termin podwyższenia wynagrodzeń nauczycieli tylko wtedy, gdy następuje to od 1 stycznia danego roku, niezbędne jest osobne uregulowanie tej kwestii w przepisie przejściowym.

Podwyższenie wynagrodzeń nastąpi nie później niż do 30 września bieżącego roku, z wyrównaniem od pierwszego dnia tego miesiąca. Resort zapewnia też, że płace nauczycieli od 01.01.2020 r. zostaną utrzymane na poziomie nie niższym niż ustalony na okres 1 września – 31 grudnia 2019 r. W tym celu w ustawie budżetowej na rok 2020 kwota bazowa dla nauczycieli zostanie odpowiednio skorygowana.

Dodatek za wyróżniającą pracę dla szerszej grupy

W 2018 r. ustawą o finansowaniu zadań oświatowych wprowadzony został dodatek za wyróżniającą pracę. Pierwotnie miał objąć nauczycieli dyplomowanych legitymujących się wyróżniającą oceną pracy.

Teraz, mając na względzie opinie środowisk nauczycielskich, MEN proponuje, aby rozszerzyć uprawnienie do tego dodatku także na nauczycieli kontraktowych i mianowanych. Przysługiwałby on tym nauczycielom wtedy, gdy po zakończeniu stażu odpowiednio na stopień kontraktowego lub mianowanego uzyskają wyróżniającą ocenę pracy. Dodatek byłby wypłacany w okresie odbywania stażu na kolejny stopień awansu zawodowego, nie dłużej jednak niż przez 3 lata. Jeżeli przed upływem tego terminu nauczyciel otrzyma ocenę pracy niższą niż wyróżniająca, prawo do dodatku za wyróżniającą pracę wygaśnie.

Rozszerzenie omawianego uprawnienia ma motywować wszystkich nauczycieli – niezależnie od posiadanego stopnia awansu zawodowego – do wysokiej jakości pracy. Resort zaznacza, że konieczność przyznawania nowego świadczenia nie przysporzy dyrektorom szkół dodatkowych zadań związanych z ocenianiem nauczycieli, ponieważ dodatek będzie przysługiwał z tytułu uzyskania wyróżniającej oceny pracy po zakończeniu stażu na kolejny stopień awansu zawodowego, a ta ocena i tak jest już przecież obligatoryjnie dokonywana.

W praktyce nauczyciel, który po zakończeniu stażu na stopień kontraktowego lub mianowanego uzyska wyróżniającą ocenę pracy, przez cały okres do uzyskania kolejnego stopnia awansu będzie korzystał z uprawnień finansowych, ponieważ po uzyskaniu takiej oceny najpierw zrealizuje prawo do skrócenia okresu pracy niezbędnego do rozpoczęcia stażu (co oznacza wcześniejsze przeszeregowanie płacowe), a następnie przez cały okres stażu będzie pobierał dodatek za wyróżniającą pracę.

Tylko w przypadku nauczycieli, którzy stopień kontraktowego i mianowanego uzyskali z mocy prawa, a więc nie mogli uzyskać oceny pracy po zakończeniu stażu, podstawą do uzyskania dodatku będzie ocena pracy dokonana na wniosek nauczyciela albo z inicjatywy dyrektora szkoły lub innych podmiotów wskazanych w KN. Według MEN dotyczy to jednak bardzo wąskiej grupy nauczycieli.

Dodatek za wyróżniającą pracę nie będzie uwzględniany przy obliczaniu kwot wydatkowanych na średnie wynagrodzenia nauczycieli. To oznacza, że dodatki nie będą powodować obniżenia otrzymywanych przez nauczycieli innych składników wynagrodzenia, np. dodatków motywacyjnych.

Dodatek za wyróżniającą pracę po raz pierwszy nauczyciele kontraktowi i mianowani otrzymają od 01.09.2020 r., jednak w docelowej wysokości – od 01.09.2022 r., analogicznie jak nauczyciele dyplomowani. Do tego czasu wysokość dodatku za wyróżniającą pracę będzie corocznie sukcesywnie wzrastała.

Wsparcie dla osób startujących w zawodzie

MEN chce też wprowadzić nowe świadczenie dla nauczyciela stażysty, by ułatwić start zawodowy osobom, dla których jest to najczęściej pierwsza praca. Świadczenie w wysokości 1.000 zł ma przysługiwać wszystkim nauczycielom stażystom odbywającym staż na stopień nauczyciela kontraktowego.

Będzie wypłacane dwukrotnie w okresie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego – do 30 września roku, w którym nauczyciel rozpoczął staż, oraz do 30 września kolejnego roku. Jeżeli w kolejnym roku w okresie do 30 września nauczyciel nie będzie odbywał stażu, świadczenie otrzyma w ciągu 30 dni od dnia, w którym rozpocznie odbywanie stażu.

Przewidziano też przepis przejściowy dla nauczycieli, którzy staż na stopień kontraktowego rozpoczęli w roku szkolnym 2018/2019. Ta grupa otrzyma jednorazowe świadczenie na start w wysokości 1.000 zł w terminie do 30.09.2019 r., a jeżeli w tym terminie nie będą odbywali stażu – nie później niż w ciągu 30 dni od dnia, w którym rozpoczną staż.

Świadczenie na start będzie miało charakter socjalny, dlatego wszyscy nauczyciele uprawnieni do niego otrzymają je w takiej samej wysokości niezależnie od wymiaru zatrudnienia. Jedynym warunkiem jest odbywanie stażu na stopień kontraktowego, co przesądza, że nauczyciel musi być zatrudniony co najmniej w wymiarze ½ obowiązkowego wymiaru zajęć w jednej lub kilku szkołach łącznie. Świadczenie ma ułatwić początkującym nauczycielom m.in. zakup dodatkowych materiałów pomocnych w rozwoju zawodowym oraz pokrycie części kosztów związanych ze zmianą miejsca zamieszkania w związku z podjęciem pracy w szkole w innej miejscowości.

Świadczenie nie będzie uwzględniane przy obliczaniu kwot wydatkowanych na średnie wynagrodzenia nauczycieli – nie może więc powodować obniżenia otrzymywanych przez nauczycieli stażystów innych składników wynagrodzenia.

Aktualizacja regulaminów wynagradzania

Projekt nowelizacji KN zawiera też przepisy przywracające obowiązek corocznego uchwalania przez organy prowadzące szkoły będące j.s.t. regulaminów wynagradzania nauczycieli oraz uzgadniania ich z nauczycielskimi związkami zawodowymi.

Regulaminy te będą obowiązywały od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku. Regulaminy z poprzedniego roku będą mogły obowiązywać maksymalnie przez dwa miesiące od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej na dany rok. Ma to zapewnić prowadzenie przez samorządy bardziej racjonalnej i motywacyjnej polityki wynagradzania nauczycieli.

Limitowanie zatrudnienia na czas określony

W projekcie zmian w KN znalazły się również zapisy, które ograniczają możliwość nadużywania umów o pracę na czas określony zawieranych z nauczycielami w związku z zaistnieniem potrzeby wynikającej z organizacji nauczania.

Zgodnie z art. 10 ust. 7 KN, w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, z osobą rozpoczynającą pracę w szkole, z nauczycielem kontraktowym, z nauczycielem mianowanym lub z nauczycielem dyplomowanym, stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony.

Środowiska nauczycielskie podnoszą, że przepis ten bywa bardzo często nadużywany – dochodzi do tego, że nauczyciele przez wiele lat pozostają w zatrudnieniu na czas określony, mimo że przesłanka potrzeby wynikającej z organizacji nauczania nie występowała lub przestała występować w okresie zatrudnienia. Do nauczycieli nie ma bowiem zastosowania art. 251 K.p., zgodnie z którym okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba tych umów nie może przekraczać trzech.

Aby zapobiec nadużyciom, MEN proponuje dodanie w art. 10 KN przepisów, zgodnie z którymi łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony między tymi samymi stronami stosunku pracy nie będzie mógł przekraczać 36 miesięcy. Jeżeli okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony przekroczy 36 miesięcy, z dniem następującym po upływie tego okresu stosunek pracy przekształci się: w przypadku nauczyciela kontraktowego – w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, a w przypadku nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego – w stosunek pracy na podstawie mianowania, a w przypadku niespełniania warunków, o których mowa w art. 10 ust. 5 pkt 1 i 6 KN – w stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Do okresu 36 miesięcy wliczane będą okresy zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony zawieranych począwszy od 01.09.2019 r.

MEN nie przewiduje natomiast określenia limitu umów o pracę na czas określony, uzasadniając to tym, że umowy tego typu zawierane są na okres odpowiedni do zaistniałej potrzeby i mogą obejmować bardzo krótkie okresy zatrudnienia. Wyczerpanie limitu takich umów pozbawiłoby możliwości zatrudnienia nauczyciela na kolejną umowę o pracę na czas określony, nawet jeśli taka potrzeba rzeczywiście by istniała, a łączny okres zatrudnienia nauczyciela na podstawie tych umów nie byłby długi.

Małgorzata Tabaszewska – specjalistka prawa oświatowego

Podstawa prawna:

Ustawa z dn. 26.01.1982 r. Karta Nauczyciela – Dz.U. z 2018 r. poz. 967 ze zm.

Treść tylko dla zarejestrowanych Użytkowników!
Prosimy zalogować się.

Zaloguj się