Mają to być prestiżowe szkoły wyższe, kształcące na bardzo wysokim poziomie akademickim, a jednocześnie na szeroką skalę prowadzące zaawansowane badania naukowe.

W miesiącu wrześniu br. w Krakowie wicepremier minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin przedstawił główne założenia reformy szkolnictwa wyższego. Najważniejsze z nich to:

– zmiana sposobu wyboru rektorów,

– większa autonomia uczelni,

– możliwość wprowadzenia egzaminu na studia czy wydłużenie studiów niestacjonarnych o jeden semestr.

Według wicepremiera w ostatnim 25-leciu narosło w przedmiotowej materii bardzo dużo przepisów, a obecnie obowiązujące potęgują jedynie chaos. Dlatego projekt integruje materię trzech ustaw systemowych: Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o zasadach finansowania nauki oraz ustawy o stopniach i tytule oraz dodatkowo integruje ustawę o kredytach i pożyczkach studenckich.

Jak zaznaczył, do ww. ustaw istnieje ok. 80 aktów wykonawczych, które powinny zostać zredukowane do połowy ich stanu liczebnego. Wicepremier Gowin wskazał, że ustawa 2.0 znacząco zwiększa rolę statutu uczelni, do którego zostanie przeniesiona duża część zagadnień regulowanych obecnie w ustawach i aktach wykonawczych. Stwierdził, że to oznacza poszerzenie autonomii, ale w oczywisty sposób oznacza także poszerzenie odpowiedzialności za wypracowanie rozstrzygnięć odpowiednich dla poszczególnych wspólnot akademickich. Uczelnia stanie się faktycznym podmiotem w systemie szkolnictwa wyższego. To uczelniom, a nie ich jednostkom organizacyjnym, będą przypisane uprawnienia do prowadzenia studiów i nadawania stopni naukowych. To uczelnie, a nie wydziały będą przedmiotem ewaluacji w przekroju poszczególnych dyscyplin.

W nowej ustawie o szkolnictwie wyższym mają się znaleźć dwa programy flagowe mające wspierać dążenia uczelni do naukowej doskonałości: „Inicjatywa doskonałości: uczelnia badawcza” oraz „Regionalne inicjatywy doskonałości”. Jak wyjaśnił wicepremier Gowin, „w środowisku akademickim panuje konsensus, że konieczne jest wyłonienie uczelni badawczych, skutecznie konkurujących już nie tylko pomiędzy sobą, ale z czołowymi uniwersytetami Europy i świata, tym samym kreując pozytywny wizerunek całego naszego systemu”. Według Gowina uczelnie badawcze „mają kreować, wychowywać przyszłe polskie elity: elity naukowe, administracyjne, gospodarcze, polityczne”. Temu ma służyć program „Inicjatywa doskonałości: uczelnia badawcza”.

Drugi program flagowy – konkurs na „Regionalne inicjatywy doskonałości”, ma być skierowany do uczelni, które „wprawdzie nie mają potencjału, żeby jako całość stać się uniwersytetem badawczym, jednak w poszczególnych dyscyplinach prowadzą badania na bardzo wysokim poziomie”.

Paweł Nowak – prawnik prawa pracy i prawa oświatowego

Źródło: nauka.gov.pl